- ชื่อเรื่อง : การใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมกับปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียม ในถั่วเขียว (VIGNA RADIATA (L.) R. WILCZEK) พันธุ์ชัยนาท 72
- title : THE USE OF CHEMICAL FERTILIZERS BASED ON SOIL ANALYSIS WITH RHIZOBIUM IN MUNGBEAN (VIGNA RADIATA (L.) R.WILCZEK ) CHAI NAT 72 VARIETY
- ผู้แต่ง : นางสาวนารีรัตน์ ประเสริฐอินทร์
อาจารย์ที่ปรึกษา : อาจารย์ ธนกร วังสว่าง หลักสูตร : แขนงวิชาเทคโนโลยีการผลิตพืช ประธานหลักสูตร : อาจารย์ ดร.ราชาวดี ยอดเศรณี ปีการศึกษา : 2564 - บทคัดย่อ :
ถั่วเขียวเป็นพืชเศรษฐกิจสาคัญชนิดหนึ่งของประเทศไทย ปัจจุบันพื้นที่เพาะปลูกและผลผลิตของถั่วเขียวลดลง เนื่องจากต้นทุนการผลิตสูงขึ้นจากการเพิ่มขึ้นของราคาปุ๋ยเคมีและค่าจ้างแรงงาน การใช้ปุ๋ยไรโซเบียมจึงเป็นการลดต้นทุนการผลิตในการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนของเกษตรกรและยังช่วยเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของถั่ว ดังนั้นงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบประสิทธิภาพของการเจริญเติบโตและผลผลิตถั่วเขียวพันธุ์ชัยนาท 72 โดยการใช้ปุ๋ยเคมีร่วมกับปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียม วางแผนการทดลองแบบ Randomized Complete Block Design (RCBD) 4 กรรมวิธี กรรมวิธีละ 3 ซ้า ได้แก่ กรรมวิธีที่ 1 คือ ไม่ใส่ปุ๋ยเคมีและไม่ใส่ปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียม กรรมวิธีที่ 2 คือ ใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน และไม่ใส่ปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียม กรรมวิธีที่ 3 คือ ใส่ปุ๋ยฟอสเฟตและปุ๋ยโพแทชเซียมตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมกับใส่ปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดผง กรรมวิธีที่ 4 คือ ใส่ปุ๋ยฟอสเฟตและปุ๋ยโพแทชเซียมตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมกับใส่ปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดเหลว ผลการทดลองพบว่า การใส่ปุ๋ยฟอสเฟตและปุ๋ยโพแทชเซียมตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมใส่ปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดเหลวทาให้ลักษณะ จานวนกิ่ง น้าหนักเมล็ดต่อแปลงย่อย ผลผลิตต่อแปลงย่อย น้าหนักผลผลิตต่อไร่ น้าหนัก 100 เมล็ด และน้าหนัก 1000 เมล็ด สูงที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับกรรมวิธีอื่น แต่ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ (P<0.05) ) เนื่องจากปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมเหลวแบบใหม่ ยังคงประสิทธิภาพเทียบเท่ากับเชื้อหรือปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดผง และยังคงอยู่ในขั้นตอนการพัฒนาเชื้อหรือปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดเหลวให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นในส่วนของการเจริญเติบโตและผลผลิตของต้นถั่วเขียว ทาให้ไม่สามารถเห็นผลแตกต่างกันได้อย่างชัดเจน จากงานวิจัยนี้แนะนาให้ควรทาการทดลองซ้าเพื่อให้ได้ผลที่ถูกต้อง แม่นยา และน่าเชื่อถือก่อนจะนาไปเผยแพร่แก่เกษตรกรใช้ต่อไป
- เอกสารอ้างอิง :
กรมวิชาการเกษตร. 2543. เอกสารทางวิชาการ พันธุ์พืชขึ นทะเบียนและพืชรับรอง ตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ.2518. น.128-129. ฝ่ายพันธุ์พืช กองควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร. กรมวิชาการเกษตร จตุจักร, กรุงเทพฯ.
_____. 2548. การจัดเขตศักยภาพการผลิตข้าวจังหวัดปทุมธานี. โรงพิมพ์ดอกเบี้ย, กรุงเทพฯ.
_____. 2553. คาแนะนาการใช้ปุ๋ยกับพืชเศรษฐกิจ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตร และสหกรณ์. กรุงเทพฯ.
_____. 2560. การปลูกถั่วเขียวในฤดูแล้ง. พิมพ์ครั้งที่1. กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตร และสหกรณ์, บริษัท นิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย) จากัด.
_____. มปป. ปุยชีวภาพไรโซเบียมและผลิตภัณฑปุยชีวภาพ. กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ.
_____. มปป. การบันทึกข้อมูลงานวิจัยถั่วเขียวและข้าวโพดฝักสด. เอกสารประกอบการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ หลักสูตรการบันทึกข้อมูลงานวิจัยถั่วเขียว และข้าวโพดฝักสด. ศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดลองทดแทนพลังงาน.
กรมส่งเสริมสหกรณ์. 2556. การส่งเสริมการปลูกถั่วเขียว. แหล่งที่มา: http://www.cpd.go.th/cpd/cpdinter/index.html, 20 ธันวาคม 2563
_____. 2557. การปลูกถั่วเขียว. สานักพัฒนาการถ่ายทอดเทคโนโลยี. พิมพ์ครั้งที่ 1. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด.
จวงจันทร์ ดวงพัตรา, นพพร สายัมพล, ประภา ศรีพิจิตต์, วาสนา วงศ์ใหญ่, วิจารณ์ วิชชุกิจ, สายัณห์ ทัดศรี, อุดม พูลเกษ และ เอ็จ สโรบล. 2525. พฤกษศาสตร์พืชเศรษกิจเล่ม 1. ภาควิชาพืชไร่นา. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
จิระศักดิ์ อรุณศรี. 2542. ชีววิทยาและการใช้ประโยชน์ของเชื้อไรโซเบียม. น. 24-62. ใน เอกสารวิชาการปุ๋ยชีวภาพ. กลุ่มงานวิจัยจุลินทรีย์ดิน กองปฐพีวิทยา, กรมวิชาการเกษตร.
จุฑานาฏ สถาพรวจนา. 2534. การศึกษาระยะการเจริญเติบโตของถั่วเขียว. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
เฉลิมพล ไหลรุ่งเรือง, อุทัย อารมณ์รัตน์, สุนันท์ กะตะโท และบุญเลิศ คันธอุลิส. 2528. อิทธิพลของการให้น้าในช่วงต่างๆ ของการเจริญเติบโตที่มีอิทธิพลต่อผลผลิตของถั่วเขียว, น. 151-155ใน รายงานผลงานวิจัยปี 2528. ศูนยว์จิยัพืชไร่ชยันาท. กรมวิชาการเกษตร.
ทรงเชาว์ อินสมพันธ์. 2545. เอกสารคาสอนวิชาพืชไร่สาคัญของประเทศไทย. ภาควิชาพืชไร่ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่.
นันทกร บุญเกิด. 2529. คู่มือการใช้ไรโซเบียม. อรุณการพิมพ์. กรุงเทพฯ.
นันทนา ชื่นอิ่ม, วิวัฒน์ อิงคะประดิษฐ์, สมชาย กรีฑาภิรมย์ และ นุษราสินบัวทอง. 2553. การใช้ปุ๋ยเคมีในนาข้าวตามค่าการวิเคราะห์ดิน, น. 325-332. การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ครั งที่ 48. กรุงเทพฯ.
หนึ่ง เตียอารุง. 2554. แบคทีเรียตรึงไนโตรเจน. สานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
บัวกัน วาจาสัตย์. 2533. ผลของอายุการเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษาต่อคุณภาพของเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียพันธุ์กาแพงแสน 1 กาแพงแสน 2. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พรพรรณ สุทธิแย้ม, อัจฉรา นันทกิจ, ศิริลักษณ์ จิตรอักษร, จิติมา ยถาภูธานนท์ และสมชาย ผะอบเหล็ก. 2554. การใช้เชื้อไรโซเบียมร่วมกับปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อเพิ่มผลผลิตและโปรตีนในถั่วเหลือง. แก่นเกษตร 39 ฉบับพิเศษ 3. 13-122.
พีระศักดิ์ ศรีนิเวศน์. 2542. ถั่วเขียว, น. 143-156. ใน เรวัต เลิศฤทัยโยธิน, บรรณาธิการ. พืชเศรษฐกิจ. คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
_____ และ อภิพรรณ พุกภักดี. 2542. คู่มือชุดพืชศาสตร์ เรื่อง ถั่วเขียว. โรงพิมพ์ศูนย์การ ทหารราบ, กรุงเทพฯ.
ไพลิน รัตนจันทร์, อานันท์ ผลวัฒนะ, ทัศนีย์ อัตตะนันท์ และ นิวัติเจริญศิลป์. 2550. การจัดการธาตุอาหารเฉพาะพื้นที่เพื่อการผลิตข้าวในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา. ประชุมวิชาการข้าวและธัญพืชเมืองหนาวประจาปี 2550. กรมการข้าว สานักวิจัยและพัฒนาข้าว, กรุงเทพฯ
ภาควิชาพืชไร่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 2541. พฤกษศาสตร์พืชเศรษฐกิจ. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
ภาวนา ลิกขนานนท์, สุปราณี มั่นหมาย และวิทยา ธนานุสนธิ์. 2553. การผลิตปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมแบบเม็ด. ผลการปฏิบัติงานประจาปีงบประมาณ 2553. เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: กลุ่มวิจัยปฐพีวิทยาสานักพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร.
มนย์ชัย มนัสสิลา, จิตรา เกาะแก้ว, อมรัตน์ ใจยะแสน และ ระพีพรรณ ชั่งใจ, มปป. การวิจัยและพัฒนาผลิตปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมชนิดปลอดเชื อ. กรมวิชาการเกษตร.
วรการ ปิ่นหย่า. 2527. การศึกษาเกี่ยวกับการเจริญเติบโตก่อนออกดอกในถั่วเขียวพันธุ์อู่ทอง 1 และความสัมพันธ์ต่อผลผลิตในสภาพที่ได้รับปัจจัยทางเขตกรรมต่างๆ. วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วิทยา ธนานุสนธิ์. 2545. ไรโซเบียมและการผลิตปุ๋ยชีวภาพไรโซ เบียม. น. 83-130. เอกสารวิชาการ ปุ๋ยชีวภาพ. กลุ่มงานวิจัยจุลินทรีย์ดิน กองปฐพีวิทยา กรมวิชาการเกษตร.
วิไลวรรณ ทองศรี, อานาจ ชินเชษฐ, เฉลิมพล ไหลรุ่งเรือง และนิรัตน์ วานิชวัฒนราลึก. 2528. การศึกษาอัตราการเจริญเติบโตของถั่วเขียวพันธุ์ต่างๆ. น. 97-107. ใน รายงานผลงานวิจัยปี 2528 ศูนย์วิจัยพืชไร่ชยันาท, กรมวิชาการเกษตร.
วิไลวรรณ พรหมคา. 2533. อิทธิพลของพันธุ์และวันปลูกต่ออัตราและระยะเวลาการสะสมนาหนักแห้งของเมล็ดถั่วเขียว. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ศุภทัรษร, มปป. แบบจาลองการเจริญเติบโตและผลผลิตของถั่วเขียวโดยใช้โครงข่ายประสาทเทียม. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
สถาบันวิจัยข้าว. 2547. คาแนะนาการใช้ปุ๋ยเคมีในนาข้าวตามคค่าวิเคราะห์ดิน. กรมวิชาการเกษตร, กรุงเทพฯ.
สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน. 2556. งานวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน ก้าวสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน. กรมวิชาการเกษตร.
สมศักดิ์ วังไน. 2541. การตรึงไนโตรเจน : ไรโซเบียม-พืชตระกูลถั่ว. สานักพิมพิมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
สานักงานเศรษฐกิจเกษตร. 2555. สถิติการเกษตรของประเทศไทย ปี 2555. สานักพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากัด, นนทบุรี.
สุนีย์ สันหมุด ศรินณา ชูธรรมธัช ศิริลักษณ์ จิตรอกษร สุปราณี มั่นหมาย มนต์ชัย มนัสสิลา ทวี แจ่มจันทร์ นันทิการ์ เสนแก้ว อภิญญา สุราวุธ และอาริยา จูดคง. 2560. ทดสอบการใช้ไรโซเบียมในการเพิ่มผลผลิตและคุณภาพถั่วลิสงในจังหวัดสงขลา. กองวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร, กรุงเทพฯ.
สุรฉัตร สนทอง. 2529. อิทธิพลของสารชะลอการเจริญเติบโตต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของถั่วเขียว. วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สุริยนต์ ดีดเหล็ก มณเทียน แสนดะหมื่น ว่าที่ร.ต.หญิงกัญญารัตน์ สุวรรณ และรัชนี โสภา. 2557. อัตราปุ๋ยที่เหมาะสมของถั่วเหลืองสายพันธุ์ดีเด่น MHS17 ในแหล่งปลูกจังหวัดแม่ฮ่องสอน. ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแม่ฮ่องสอน และศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่.
32
ไสว พงษ์เก่า และวีระพงษ์ อินทร์ทอง. 2531. อิทธิพลของเชื อไรโซเบียม อัตราปุ๋ยไนโตรเจนก่อนปลูกและขณะออกดอกต่อการตรึงไนโตรเจนและผลผลิตของถั่วเขียว. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
อมรรัตน์ ชุมทอง และสริญญา ขุนรายา. 2559. การพัฒนาสูตรตารับไรโซเบียมในรูปแบบเจลเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตของถั่วลิสง. วารสารพืชศาสตร์สงขลานครินทร์ ปีที่ 3 ฉบับที่ 3. น. 44-49. กรมวิชาการเกษตร.
อภิพรรณ พุกภักดี. 2523. สรีรวิทยาการผลิตพืชตระกูลถั่ว. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
_____. 2529. การปรับปรุงการเจริญเติบโตทางลาต้น โดยทางสรีระ และการเขตกรรม เพื่อเพิ่มผลผลิตในถั่วเขียว, น. 34-59. ใน รายงานผลการสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง งานวิจัยถั่วเขียว ครั งที่ 2. วิทยาลัยครูพิบูลสงคราม, จังหวัดพิษณุโลก.
_____. 2533. ความสาคัญของสรีรวิทยาการผลิตพืชและแนวทางที่จะนามาใช้ให้เป็นประโยชน์. วารสารเกษตรก้าว. 5 (2): 17-44.
_____. และ จุฑานาฏ ช่วงเพ็ชจินดา. 2531. การกาหนดระยะการเจริญเติบโตของ ถั่วเขียว. ในรายงานค้นคว้าวิจัยประจาปี 2528 น. 45-55. ศูนย์วิจัยพืชไร่ชัยนาท. กรมวิชาการเกษตร.
_____ ไสว พงษเุก่า และวิจารณ์ วิชชุกิจ. 2529. สรีรวิทยาของการผลิตพืช. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.
Alexander, M., 1977. Introduction to soil microbiology. 2nd ed., John Wiley and sons, New York and London.
33
Fernandes Junior, I. P., E. B. da Silva Junoir, S. da Silva Junoir, E. R. C. da Silva e Santos, P. J. de Oliveira, N. G. Rumjanek, L. V. M Martins and R. G. Xavier. 2012. Performance of polymer compositions as carrier to cowpea rhizobial inoculant formulations: Survival of rhizobia in pre inoculationed seeds and field efficiency. Afr. J. Biotechnol. 11. 2945-2951.
Rao, D.L. N. and Sharma, P.C., 1995. Alleviation of salinity stress in chickpea by Rhizobium inoculation or nitrate supply. Biologia Plantarum. 37(3): 405-410.
Pandey, R.K., Herrera, W.T. and Villeges, A.N. 1988. Drought response of mungbean genotypes under a sprinkler irrigation gradient system. In Mungbean Proceedings of the second International. Bangkok. Thailand.
Pannu, R.K. and Singh, D.P. 1988. Influence of water deficits on morpho-physiological and yield behavior of mungbean. In Mungbean Proceedings of the second International. Bangkok. Thailand.
|